VTEC Çalışma Mekanizması

Katılım
26 Ara 2014
Mesajlar
1,387
Tepkime puanı
1
Konum
istanbul
Aracınız
VTEC
Değişken Zamanlamalı Supap Kontrol Sistemi (Variable-valve Timing and Electronic-lift Contro l- V.T.E.C.) Değişken supap zamanlaması, motor işletim sisteminin hangi devire göre hangi supap zamanlamasının kullanılacağını belirlenmesi ve her devirde en verimli çalışmayı sağlamasıdır Böylece motor düşük devirlerde az yakıt tüketirken yüksek devirlerde de iyi bir performans sunmaktadır. Motor devri yükseldikçe kayar pimli egzantirik milleri subaplara daha büyük bir kam lobuyla hareket iletmekte ve hava yakıt oranının yeniden düzenlenmesine imkân tanımaktadır. Bu motor teknolojisini Honda bulup geliştirmiştir ve onun tarafından kullanılmaktadır.


12 valf ve 16 valf çalışma mantığı
DOHC VTEC
DOHC VTEC sistemi, yüksek devirli bir DOHC motorunda hem gücü hem de torku optimize etmek için geliştirilmiştir. Her iki supap için, 3 kam profili bulunur. Dış taraflardaki profiller düşük devirlerde, ortadaki profil ise yüksek devirlerde kullanılır



Düşük devirlerde, supaplar düşük kam profillerinde hareket eden külbütörler tarafından açılır. Bu kam profilleri, düşük devirlerde silindirin emişinin iyi ve yakıt tüketiminin düşük olmasını sağlamak için kısa supap liftiyle ve kısa açılma süresiyle hareket ederler. Kısa supap lifti ve açılma süresiyle düşük ve orta devirlerde yüksek tork ve yakıt tasarrufu sağlanır. Motorun hızı arttıkça, motorun elektronik kontrol ünitesi kam mili takipçilerinin pimlerine basınçlı yağ gönderen hidrolik sürgülü valfi çalıştırır (5850 d/d’de). Basınçlı yağ pimleri, düşük devirde çalışması için tasarlanan takipçileri 3. takipçiye kilitleyecek bir pozisyona hareket ettirir. O ana kadar 3. takipçi herhangi bir supabı hareket ettirmemektedir. Kam mili takipçilerinin birbirine kilitlenmesiyle birlikte, düşük devirde çalışan takipçiler yüksek devirde çalışan takipçilerle aynı oranda çalışmaya zorlanırlar. Supapların hem lift miktarı artmış hem de açık kalma süreleri uzamıştır. Silindirin içine daha fazla dolgu alınmaktadır ve artan devir sayısıyla birlikte motorun gücü de artmaktadır.özellikle 5500 devirden sonrasına dikkat etmek gereklidir.
8413010687_0fa2e8caa7_b.jpg

SOHC VTEC
Üstten tek eksantrikli bir motorda, her silindir sırası için bir kam mili bulunur. Emme ve egzoz profilleri aynı kam mili üzerinde yer alır. Alttaki şekilde kam milinin orta kısmında 3 kam profili bulunmaktadır, bunlar emme kam profilleridir. Bu 3 kam profilinden dış tarafta olanlar düşük devirlerde kullanılırken, ortadaki profil yüksek devirlerde kullanılır.Fakat SOHC VTEC motorlarda egzoz supaplarının zamanlamaları değiştirilmez. Egzoz supapları tüm devir bantları için aynı profilleri takip eder. DOHC VTEC ve SOHC VTEC motorlar arasındaki en büyük fark egzoz supaplarının zamanlamaları arasındaki farktır. Bunun yanı sıra SOHC VTEC motorların yapıları, DOHC VTEC motorlara göre daha basittir

Düşük devirlerde, dıştaki 2 kam profili direkt olarak külbütörleri hareket ettirir. Düşük devirlerde kullanılan kam profilleri motorun sakin çalışmasını ve düşük yakıt tüketimi sağlar. Yüksek devirlerde ise; yüksek devirler için tasarlanan profil, takipçiyi hareketlendirir. Fakat takipçi herhangi bir parçayla bağlantılı olmadığı sürece, hiçbir parçayı hareketlendirmez. Yüksek devirlerde, yağ basıncı metal pimi külbütörlere ve takipçiye doğru iter ve 3 profil sanki tek profile dönüşmüş gibi hareket etmeye başlar. Külbütörler, yüksek devirler için tasarlanan profili takip etmektedirler. Yüksek devirlerde emme supaplarının lifti arttığı gibi açık kalma süreleri de artar. Artan devirler birlikte motora daha fazla dolgu emilir ve motorun gücü artar.
main.jpg

VTEC-E
VTEC-E sisteminin asıl amacı, düşük devirlerde yakıt ekonomisini artırmak için oldukça fakir yakıt-hava karışımı sağlamaktır. 1,5 litrelik SOHC VTEC-E sistemine sahip motor 92 HP güç üretmektedir. 12 supap modunda hava-yakıt oranı 20:1 ve üzerinde olabilmektedir.

VTEC-E sisteminin supap tahrik mekanizması

Tork üretmek için, yakıt silindir içine emilen hava ile birlikte yakılır. Ne kadar çok tork üretileceği, direkt olarak, yakıt-hava karışımının birbiriyle ne kadar iyi karışmasıyla ilgilidir. Düşük devirlerde motorların emme dolgu hızı, yakıt ve havanın iyi bir şekilde birbirine karışabilmesi için yeterli değildir. VTEC-E, yapay olarak emme dolgu hızını türbülans etkisi yaratacak şekilde artırır. Bu şekilde yakıt ve hava arasında oldukça iyi bir karışım gerçekleşir. VTEC-E sistemine sahip olmayan bir motor emme supapları için tek bir kam profiline sahiptir. VTEC-E motoru ise, iki farklı emme kam profiline sahiptir. Düşük devirlerde, her emme supabı kendi emme profilini takip eder. Emme kam profillerinden biri diğerine göre oldukça normal kalmaktadır. Diğeri ise, neredeyse yuvarlak bir profile sahiptir. Düşük devirlerde sadece bir emme supabı çalışmaktadır. Emilen dolgu bu supaptan silindire girmektedir ve sonuç olarak silindir içinde türbülans efekti oluşturulmaktadır. Türbülans etkisi, dolgunun çok iyi bir şekilde karışmasını sağlamaktadır. Bu sayede motor, oldukça fakir karışımlarda çalışabilmektedir. VTEC sistemi, düşük devirlerde çalışmayan emme supabını aktif hale getirmek için kullanılır. VTEC-E sisteminin 12 supapla çalışma modu

Devir arttıkça daha fazla dolgu emilmek istenir, sadece bir emme supabının çalışması motor için sınırlayıcı bir etki oluşturmaya başlar. Yaklaşık 2500 d/d civarında, içi dolu bir pim iki külbütör tarafından itilir ve iki külbütör tek bir ünite halinde hareket etmeye başlar. Böylece, her iki emme supabı normal kam profiline bağlı olarak hareket etmeye başlar, neredeyse yuvarlak bir yüzeye sahip olan profil kullanılmaz

3 KADEMELİ VTEC
Kademeli VTEC sistemi, VTEC-E ve SOHC VTEC sistemlerini birleştirmiştir. Bu sayede motorun yakıt tüketimi düşürülmüş ve yüksek devirlerde yüksek güç elde edilmiştir. 3-Kademeli VTEC sistemine sahip 1,5 litrelik motor 128 HP güç üretmektedir.

Birinci kademede külbütörler bağımsız olarak çalışmaktadır. Düşük devirlerde sadece bir emme supabı çalışmakta, diğer emme supabı ise neredeyse yuvarlak bir kam profilini takip etmektedir. Motor, 2500 d/d’ye kadar 12 supap modunda çalışmaktadır. 12 supaplı modla birlikte fakir yanma modu (lean-burn) devrededir, yakıt-hava oranı 20:1 gibi bir orana ulaşmaktadır. Bu sayede düşük devirlerde yakıt ekonomisi sağlanmaktadır

3-Kademeli VTEC sisteminin çalışma esası

İkinci kademe motorun orta devir bandında devrededir, 2500 d/d’de devreye girer ve 6000 d/d civarında devreden çıkar. Uygulanan yağ basıncı pimi iterek iki emme supabının külbütörlerinin beraber çalışmasını sağlar. İki supap da düşük kam profilini takip etmektedir. Üçüncü kademede 6000 d/d’den sonra yağ basıncı iki kanaldan da geçerek ortadaki kam profilini kilitler ve her iki emme supabı da daha yüksek liftle daha uzun süre açık kalır.

i-VTEC
i-VTEC sisteminin en önemli özelliği ve diğer VTEC sistemlerinden farkı, supap zamanlamasının sürekli değişken olmasıdır. VTC (Variable Timing Control - Değişken Zamanlama Kontrolü), motorun çalışması sırasında emme ve egzoz supapları arasındaki supap bindirmesini ayarlayan/değiştiren bir mekanizmadır. VTC ile birlikte i-VTEC, VTEC sistemlerinin en büyük dezavantajı olan orta devir bandındaki güçsüzlüğü ortadan kaldırmıştır. i-VTEC, VTEC-E ve VTEC sistemlerinin bir kombinasyonunu kullanmaktadır. Bu kombinasyon, motorun 12 supapla ekonomi modunda ve 16 supapla güç modunda çalışabilmesini sağlamaktadır.

Emme kam miline takılan VTC hareketlendiricisi, motorun yüküne bağlı olarak sürekli değişken supap zamanlamasını sağlaması için yağ basıncı tarafından kontrol edilir. VTC mekanizması, şekilde görülmektedir. Bu sistemde temel fikir, kam milini bağlı olduğu dişliden ayırmak, tabla (mavi renkle gösterilmiştir) ile birbirlerine göre izafi hareketlerini sağlamak, motorun yük ve gaz pedalı durumuna göre değişken zamanlamayı gerçekleştirmektir

İ. VTEC Mekanizması

i-VTEC sisteminde, değişken supap zamanlamasını sağlamak için tabla üzerinde dişli çark mekanizması kullanılmaktadır. Kam mili dönme yönünde ilerlerken, eğer supap zamanlamasında avans verilmesi istenirse, tabla kam milini kam dişlisinden ayırır, kam miline kilitlenir ve dişli ile aynı yönde dönerek mili olması gereken açı değerinden daha büyük bir değere getirir. Eğer supap zamanlamasında gecikme yapılması istenirse, tabla kam milini yine kam dişlisinden ayırır, kam miline kilitlenir ve dişli ile ters yönde dönerek mili olması gereken açı değerinden daha küçük bir değere getirir. Supap zamanlamasının değişkenliği bu şekilde sağlanmaktadır. VTC mekanizması, supap zamanlamasını avans veya rötar durumlarında 250 değiştirebilmektedir. VTC elektronik kontrol ünitesi, motor devrini, kam mili ve gaz kelebeği pozisyonunu, ateşleme zamanını ve motorun egzoz durumunu sürekli kontrol ederek gerekli supap zamanlamasını belirler. i-VTEC için 4 kademe bulunmaktadır. 1., 2. ve 3. kademelerde, supapları düşük miktarda açan kam profilleri devrededir. 4. kademedeyse, supapları yüksek miktarda açan kam profilleri devrededir. i-VTEC motorlarda sadece emme kam milinde VTEC sistemi mevcuttur.

1., 2. ve 3. kademelerde emme supaplarından biri hareketsiz kalmaktadır. Bu, VTEC-E’deki 1 emme supaplı çalışma durumuna benzemektedir. 1 emme supabı hareketsiz dururken, diğeri açılmaktadır. Bu şekilde, hava akımı üzerinde bir türbülans efekti oluşturulmasına, fakir yanma ve rölanti devirlerinde 20:1’den büyük hava-yakıt oranlarına kullanılmasına fırsat vermektedir.

8412484714_b72464b86a_b.jpg


(Alintıdır.Güncellenecektir.)
 
Son düzenleme:
Katılım
26 Ara 2014
Mesajlar
1,387
Tepkime puanı
1
Konum
istanbul
Aracınız
SOHC VTEC-E
SOHC VTEC-E tipi motorlar adında geçen "E" harfinden de anlaşılacağı üzere,ekonomi mantıklı VTEC motorlarıdır ve daha çok "C Segmenti" olarak adlandırılıan orta/üst Segmentteki araçlardaki D Serisi motorlarda kullanılmıştır.Temel çalışma prensibi diğer SOHC VTEC'lerdekine çok benzerdir ancak ayrıldığı temel nokta "high cam process" modunun olmamasıdır.Yani basitçe anlatmak gerekirse,araç rolanti devrinden 2500d/d'e ya da 3200d/d'e (motor versiyonuna göre değişiklik göstermektedir) 12Valve modda çalışmaktadır.Buradaki amaç düşük devirli şehir içi kullanımlarında aracın fakir karışımla yürüyerek yakıt ekonomisi yapmasını sağlamaktır.Daha önce ifade edilen devir bandının üzerine çıkması halinde araç 12Valve moddan,16Valve moda geçerek normal performans değerlerine ulaşmaktadır.VTEC-E motorlara Türkiye'de en çok rastlanan örnek,genellikle VTECII adıyla bilinen ve D16V1 ya da D16W1 tipi motorların kullanıldığı,2001-2006 arası üretilen 7.nesil Civic'lerdir.

D16V1

VTEC-E (SOHC VTEC)
Found in:
1999-2005 Honda Civic (European EM/EP2/E-U8)
Bore and Stroke: see D16 Series Engines
Displacement: see D16 Series Engines
Compression: 9.4:1
Power: 110 PS (81 kW) at 5600 rpm[13]
Torque: 152 N·m (112 lb·ft) at 4300 rpm[13]
Redline: 6,250 rpm
Rev Limit: 6,500 rpm
Valvetrain: SOHC, 4 valves per cylinder
Fuel control: Multi-point fuel injection, PGM-FI
Ignition timing: 8±2° BTDC at 700±50 rpm
Firing order: 1 - 3 - 4 - 2
ECU code: PMH

ivtec1.jpg

ivtec2.jpg
 
Son düzenleme:
Katılım
19 Ara 2014
Mesajlar
111
Tepkime puanı
0
Guzel bir yazi aracimizdaki motorun calisma prensibini ogrenmis olduk
Tesekkurler
 
Katılım
26 Ara 2014
Mesajlar
1,387
Tepkime puanı
1
Konum
istanbul
Aracınız
Shoch (3200 d/d) ve Doch (5500 d/d) Vtec arasındaki farkda ortaya çıkmış oldu (Shoc vtec kısmını detaylandiricam)

(Tapatalk Bazen Canimi Sıkmıyor deilsin.:)))
 

NoFeaR

Sayfa Yönetim
Katılım
20 Ocak 2014
Mesajlar
14,385
Tepkime puanı
1,484
Konum
İzmir
Aracınız
Civic FC5 2016
Hocam, eline sağlık çok faydalı bir paylaşım olmuş, konuyu civic hakkında bölümüne taşıyorum.
 
Katılım
26 Ara 2014
Mesajlar
1,387
Tepkime puanı
1
Konum
istanbul
Aracınız
İ-VTEC VE 3 KADAMELİ VTEC SİSTEMİNE ÖRNEK VİDEO

 
Son düzenleme:
Katılım
26 Ara 2014
Mesajlar
1,387
Tepkime puanı
1
Konum
istanbul
Aracınız
SOHC VTEC yani kullandığımız araçların çoğundan bahsedebiliriz.Fakat burdaki videoda ülkemizde genelde vtec2, ep2, eu8 lerde genelikle kullanılan D16V1 kodlu sohc vtec in vtec açmasıyla ilgili bir video ekliyorum.Bu video da 8 saniyeden sonrasına dikkat ediniz.(Bir dohc vtec değil ama vtec açmaya örnektir)
 

JZG

Katılım
8 Nis 2014
Mesajlar
73
Tepkime puanı
2
Elinize, daha doğrusu bilginize sağlık. Çok güzel derleyip toplamışınız. Bazı resim ve videoları arşive aldım.
Size bir sorum olacak. Biliyorsunuzdur. 2013 den itibaren eco civiclerde fabrikanın da kabul ettiği bir durum var.
Lpg de iken tekleme... Fabrika teknisyenleri bunun İ-VTEC sisteminin geçişleri olduğunu söyleyip normal
olduğunu savunuyorlar... Bu konuda bilginiz varsa ve yazarsanız bilgilenir, faydalanırız. Şimdiden teşekkür.....
 
Üst